آگاهی از فصل برداشت زعفران و اقدام بهموقع برای آن، از مراحل تعیینکننده و حساس در تولید زعفران است که توجه به آن، سبب تولید محصولی باکیفیت بالا میشود. بهترین فصل برداشت زعفران پاییز است و از اواخر مهرماه آغاز شده و تا اوایل آبان یا اوایل آذر ادامه دارد. بهترین زمان برداشت، ساعات اولیه صبح و قبل از طلوع آفتاب در هوای خنک و خشک است. در این مطلب از سحرخیز اطلاعاتی از بهترین زمان، اصول حرفهای و مراحل برداشت زعفران ارائه خواهیم داد. نکاتی که آگاهی از آنها در دستیابی به محصولی مرغوب، بسیار تأثیر خواهد داشت.
بهترین زمان برای برداشت زعفران
فصل برداشت زعفران فصل پاییز است؛ اما اگر بخواهیم زمان برداشت زعفران در فصل پاییز را به صورت دقیق بیان کنیم باید بگوییم که این کار باتوجهبه شرایط آبوهوایی مناطق مختلف انجام میشود. برداشت به طور معمول از اواخر مهرماه آغاز شده و تا اوایل ماه آذر ادامه پیدا میکند. اگرچه بازه زمانی برداشت این محصول کوتاه است؛ اما توجه به این زمان و اقدام بهموقع، نقش بسیار مهمی در کیفیت زعفرانهای تولیدی خواهد داشت. در محدوده زمانی گفته شده گلها عمر بسیار کمی دارند؛ بنابراین اگر اقدام بهموقع برای برداشت گلها انجام نشود، پژمرده میشوند و کلالهها کیفیت خود را از دست میدهند. بهترین زمان برای برداشت زعفران نیز اوایل صبح و قبل از طلوع آفتاب است؛ چرا که در این زمان گلها تازه شکفتهاند، شادابتر هستند، کلالهها رطوبت طبیعی خود را دارند و هنوز نور و گرمای خورشید رنگ و عطر آنها را کم نکرده است.
| عامل | بهترین حالت برای برداشت زعفران |
|---|---|
| فصل | پاییز |
| بازه زمانی | اواخر مهر تا اوایل آبان |
| ساعت برداشت | قبل از طلوع آفتاب |
| دمای هوا | خنک |
| رطوبت | کم |
| وضعیت خاک | خشک |
شرایط جوی و محیطی مناسب در زمان برداشت زعفران
در فصل برداشت زعفران؛ علاوه بر اینکه باید به زمان مناسب توجه داشته باشید، دقت به شرایط محیطی نیز اهمیت بسیار زیادی دارد. بهترین شرایط برای برداشت این محصول هوای خنک، خشک و آرام است. در چنین شرایطی گلها شادابی بیشتری دارند و کلالهها در معرض آسیب نیستند. تأثیر شرایط جوی و خاک بر برداشت زعفران بسیار زیاد است. هنگام بارندگی یا در مواقعی که رطوبت هوا بالا باشد گلهای زعفران خیس میشوند و زمانی که اقدام به جداکردن کلالهها میکنید، احتمال فساد و کاهش کیفیت زعفران بیشتر میشود. حین برداشت هوا باید آرام باشد؛ باد شدید باعث آسیب رسیدن به گلها میشود و یا آلودگی و گردوغبار به محصول وارد میکند. زمان برداشت زعفران خاک مزرعه هم باید کاملاً خشک باشد تا گلها به گلآلوده نشده و تردد در زمین برای برداشت گلها آسانتر باشد. اگر در بهترین شرایط محیطی برای برداشت زعفران اقدام نمایید، در نهایت محصول باکیفیتتری را برداشت میکنید.
بیشتر بخوانید: انواع طعمدهندههای چای
مراحل اصولی برداشت زعفران برای حفظ عطر و رنگ
اگر مراحل برداشت زعفران به شکل دقیق و درست اجرا شود بازدهی بسیار بهتر و بالاتر خواهد بود. به علاوه اجرای هر مرحله نقش مؤثری بر عطر، رنگ و حتی ارزش اقتصادی زعفران دارد.
مرحله اول
همزمان با فرارسیدن بهترین زمان برای برداشت زعفران در ایران، باید هر روز مزرعه را چک کنید تا در زمان طلایی برای برداشت اقدام کنید. گاهی گلهای زعفران طی یک شب شکفته میشوند و اگر برداشت حتی برای یک روز به تعویق بیفتد، کیفیت زعفران کاهش پیدا میکند. پس اولین اقدام برای برداشت موفق، تشخیص دقیق و درست زمان گلدهی است.
مرحله دوم
پس از شکفتن گلها اکنون زمان برداشت زعفران فرارسیده است. در این مرحله باید گلها را بادقت، وسواس و با کمک دست از نزدیکی سطح خاک بهآرامی جدا کرد. کندن یا کشیدن گل با فشار زیاد و به شکل غلط، به پیاز زعفران آسیب میزند و تأثیر منفی روی محصولات سال بعدی میگذارد.
مرحله سوم
در این مرحله باید گلها را در سبدهای تمیز با عمق کم قرارداد. انباشته کردن بیش از اندازه گلها رویهم باعث لهشدگی میشود و روی کیفیت زعفران تأثیر منفی میگذارد. گلها باید بهگونهای درون سبد چیده شوند که میان آنها هوا بهخوبی در جریان باشد.
مرحله چهارم
گلهای زعفران بعد از چیده شدن نباید زمان زیادی به حال خود رها شوند و باید هرچه سریعتر گلها و کلالهها را از هم جدا کرد. تأخیر در این مرحله، فرایند جداسازی کلالهها را سختتر میکند.
مرحله پنجم
در این مرحله از مراحل برداشت زعفران باید کلالههای قرمزرنگ زعفران را از گل جدا کنید. این کار باید بادقت و در محیطی عاری از آلودگی صورت بگیرد تا رشتههای زعفران دچار آسیب نشوند. نحوه جداکردن کلالهها از گل، باعث تولید انواع زعفران پوشال، سرگل یا دسته میشود.
برداشت زعفران به روش سنتی و مدرن؛ کدام بهتر است؟
«فصل برداشت زعفران» که فرارسید، با توجه به شرایطی که دارید، میزان محصولات زمین، بودجه و… برای جمعآوری محصول میتوانید از روشهای مختلفی استفاده کنید. در این بخش روشهای برداشت زعفران را از سنتی تا مدرن توضیح میدهیم.
روش سنتی برداشت زعفران
در بسیاری از مناطق کشورمان زعفران را بهصورت دستی برداشت میکنند. در این روش از چیدن گلها بگیریم تا انتقال آنها به محل جداسازی کلالهها، توسط نیروی انسانی و بادقت انجام میشود و ابزارهایی که استفاده میشوند بسیار ساده هستند. در روش سنتی، کارگرها با دست گلها را جمعآوری میکنند، آنها را در سبدهای حصیری یا پارچهای قرار میدهند و به محل جداکردن کلالهها منتقل میکنند. سپس کلالهها توسط کارگران با دست جداسازی میشوند. این روش به سرمایه کمی نیاز دارد، موجب حفظ ساختار طبیعی کلالهها میشود و برای افرادی که زمینهای کوچک و محصولاتی محدود دارند بسیار کاربردی است. در روش سنتی باتوجهبه اینکه تمامی مراحل توسط نیروی انسانی انجام میشود، به زمان و نیروی بیشتری احتیاج است. اگر حجم محصول بالا باشد، طبیعتاً این روش زمانبر خواهد بود.
روش مدرن برداشت زعفران
در سالهای اخیر برداشت زعفران با روشهای نیمه ماشینی و مدرن نیز انجام میشود تا هم هزینهها کاهش یابد و هم سرعت انجام امور بالا برود. در این روش فرایند چیدن گلها، حمل آنها و حتی خشککردن آنها با ابزارها و دستگاههای بهخصوص و در کمترین زمان ممکن انجام میگیرد. روش مدرن، بیشتر برای مزارع بزرگ با میزان محصول بالا مناسب است؛ اما هنوز نتوانسته به طور کامل جایگزین روشهای قدیمی و سنتی شود؛ چرا که طی برداشت ماشینی گاهی به برخی کلالهها و گلها آسیب میرسد و کیفیت زعفران کاهش پیدا میکند. همین موضوع باعث شده تا در اغلب مناطق زعفران خیز کشورمان بیشتر از روشهای برداشت سنتی استفاده شود.
با وجود پیشرفت روشهای مدرن، برداشت سنتی زعفران به دلیل دقت بالا و حفظ کیفیت کلالهها، همچنان انتخاب اصلی کشاورزان حرفهای است.
بیشتر بخوانید: فواید مصرف زعفران با عسل
نکات مهم در خشککردن زعفران پس از برداشت
پس از اینکه در فصل برداشت زعفران، با روشهای سنتی یا مدرن گلها را برداشت و کلالهها را جدا کردید، اکنون زمان خشکشدن آنها فرامیرسد. چطور زعفران را بهدرستی برداشت و خشک کنیم؟ که کیفیت نهایی زعفران حفظ شود؟ در ادامه به این موضوع اشاره خواهیم کرد.
- قبل از آغاز فرایند خشککردن کلالهها، آنها را تمیز کرده و بهدقت از هم جدا کنید.
- محیط مدنظر را از هرگونه رطوبت، گردوغبار، نم و سایر عوامل مخرب محیطی تمیز کنید.
- مراحل برداشت زعفران از گل تا خشککردن را فوری و بدون توقف انجام دهید.
- کلالهها را روی سطحی تمیز پهن کنید، آنها را در سایه یا در زیر نور ملایم آفتاب قرار دهید تا رطوبت آنها خشک شود. این فرایند معمولاً ۲ تا ۳ روز طول میکشد.
- کلالهها را مرتب بچرخانید و از تابش مستقیم و شدید نور خورشید به کلالهها بپرهیزید.
- برای خشککردن زعفران میتوانید از دستگاههای صنعتی استفاده کنید تا سرعت انجام کار را بالا ببرید.
- اگر تمام نکات خشککردن زعفران را بهدقت اجرا کنید، در نهایت زعفرانی با عطر قوی، رنگ قرمز و ماندگاری بالا به دست میآورید.
اگر در پی خرید زعفران اصل، تازه، باکیفیت، خوشعطر و خوشرنگ هستید زعفران سحرخیز انتخابی مطمئن است. این مجموعه با سالها تجربه در حوزه تولید و عرضه زعفران ایرانی، محصولی باکیفیت بالا و تضمین شده به شما ارائه میدهد و طعم ناب و عطر واقعی زعفران اصل ایرانی را بر سر سفرههای شما میآورد.
بیشتر بخوانید: فواید زعفران برای لاغری
سخن پایانی
در مجموع، آگاهی از فصل برداشت زعفران و اقدام بهموقع، نقش مهمی در تولید محصولی باکیفیت دارد. انتخاب زمان مناسب برداشت، دقت در نحوه چیدن گلها، استفاده از روشهای سنتی یا مدرن متناسب با شرایط و خشککردن اصولی کلالهها، باعث حفظ رنگ، عطر و ماندگاری زعفران میشود و ارزش اقتصادی این محصول را افزایش میدهد. در کنار همه این عوامل، تأثیر شرایط جوی و خاک بر برداشت زعفران را نیز نباید نادیده گرفت. به همین دلیل، برای تجربه طعم، رنگ و عطر واقعی زعفران اصل ایرانی، خرید زعفران که با رعایت اصول حرفهای برداشت و فرآوری شده باشد اهمیت زیادی دارد؛ زعفران سحرخیز با بهرهگیری از همین استانداردها، انتخابی مطمئن برای مصرفکنندگان است.
منابع:
