تهیه نبات نخی در خانه کاری بسیار آسان است و فقط با استفاده از شکر، آب و نخ، به راحتی میتوانید نبات را بهصورت کاملاً طبیعی و بدون افزودنیهای صنعتی در خانه درست کنید. اگر زمان کافی برای آماده سازی نبات درخانه را ندارید می توانید با خرید نبات اصل و باکیفیت از فروشگاههای معتبر از طعم دلنشین آن در کنار چای یا دمنوشهای گیاهی لذت ببرید. در ادامه این مطلب از سحرخیز، طرز تهیه نبات نخی را مرحلهبهمرحله توضیح خواهیم داد.
| زمان آماده سازی | زمان تشکیل بلور | درجه سختی | تعداد |
|---|---|---|---|
| 20 دقیقه | یک هفته | آسان | 8 شاخه |
مواد لازم برای تهیه نبات نخی
علیرغم تصور برخی از افراد درست کردن نبات در منزل خیلی هم سخت نیست. در واقع با در نظر گرفتن و رعایت چند نکته شما میتوانید بهترین نبات نخی را در زمان کوتاهی درست کنید. نبات از محلول اشباع شده شکر و آب تهیه میشود؛ بنابراین اصلیترین ماده تشکیلدهنده آن شکر است. جهت درست کردن نبات نخی در منزل مواد زیر را تهیه کنید
- آب
- شکر
- رنگ خوراکی طبیعی یا زعفران
- طعمدهنده طبیعی
مراحل مختلف تهیه نبات نخی
جهت تهیه مقادیر بالاتر نبات، میتوانید به نسبت مواد مورد نیاز را افزایش دهید. برای تهیه نبات نخی مراحل زیر را دنبال کنید.
مرحله اول؛ جوشاندن آب
مقدار ۵۰۰ میلیلیتر آب را در قابلمهای بجوشانید. به محض جوش آمدن آب شروع به انجام دادن مرحله بعد کنید و اجازه ندهید حجم آب تبخیر شود. سعی کنید از آب تصفیه شده استفاده کنید. چرا که آب دارای املاح و ناخالصیهای بسیار زیادی است که منجر به عدم رشد بلورها میشود.
مرحله دوم؛ اضافه کردن شکر
مقدار یک کیلوگرم شکر را به آب جوشیده اضافه کنید. توجه داشته باشید که شکر را باید به آرامی و مرحلهبهمرحله اضافه کنید و بلافاصله هم بزنید. اجازه ندهید دانههای شکر حل نشده بمانند و به هم بچسبند. با توجه به این که حجم شکر زیاد است ممکن است به آسانی در آب حل نشود. در این صورت میتوانید برای حل کردن شکر محلول را روی حرارت بگذارید. پس از حل شدن شکر، محلول را از روی شعله بردارید و ۱۵ تا ۲۰ دقیقه اجازه دهید محلول کمی خنک شود.
مرحله سوم؛ اضافه کردن طعمدهنده
در این مرحله به محلول تهیه شده زعفران و سایر طعمدهندهها را به دلخواه اضافه کنید. برخی از افراد نبات را ساده دوست دارند و هیچ طعمدهندهای به آن اضافه نمیکنند. بااینحال میتوانید برای طعم و رنگ دادن به نبات از موادی مانند زعفران، دارچین و سایر طعمدهندهها به میزان دلخواه استفاده کنید. در سحرخیز میتوانید زعفران ایرانی درجه یک را تهیه کنید.
مرحله چهارم؛ ریختن محلول در ظرف مناسب
پس از آماده شدن محلول، آن را داخل یک ظرف تمیز و مقاوم در برابر حرارت، ترجیحاً شیشهای یا پیرکس، بریزید. این ظروف علاوه بر تحمل دمای بالا، شرایط مناسبی برای تشکیل بلورهای شفاف و یکدست فراهم میکنند. از ریختن محلول داغ در ظرفهای پلاستیکی خودداری کنید؛ زیرا ممکن است در اثر حرارت تغییر شکل دهند یا مواد نامطلوبی وارد محلول کنند. همچنین ظرف را به گونهای انتخاب کنید که نخ در مرکز آن قرار بگیرد و با دیوارهها تماس نداشته باشد
مرحله پنجم؛ انداختن نخ
برای انداختن نخ در نبات از یک وسیله مانند خودکار، مداد و یا چوب استفاده کنید. به این صورت که نخی را از قسمت وسط مداد گره بزنید. به گونهای که امتداد یک سمت از گره نخ داخل لیوان قرار بگیرد. طول نخ ممتد باید به اندازهای باشد که به انتهای قالب نبات برسد. برای این که نخ داخل نبات صاف بماند میتوانید یک گیره فلزی به انتهای نخ متصل کنید. طول مداد باید به اندازهای باشد که لبههای لیوان را پوشش دهد. برای شروع تبلور در نبات نخ را کاملاً خیس کرده و به دانههای شکر آغشته کنید.
مرحله ششم؛ آغاز تبلور
پس از اتمام این مراحل لیوان را در جای ثابتی قرار دهید که تکان نخورد. پس از یک هفته نبات نخی آماده میشود و دانههای شکر به نخ میچسبند. شما میتوانید روزهای ابتدایی تشکیل بلورهای نبات را روی نخ ببینید.
چرا نبات نخی تشکیل نمیشود؟
اگر پس از چند روز هیچ بلوری روی نخ تشکیل نشد یا بلورها بسیار ریز و کم بودند، معمولاً یکی از عوامل زیر باعث این مشکل شده است. خوشبختانه با رعایت چند نکته ساده میتوانید در دفعات بعدی نبات نخی با بلورهای درشت و شفاف تهیه کنید.
۱. محلول شکر به اندازه کافی غلیظ نیست
مهمترین دلیل تشکیل نشدن نبات، اشباع نبودن محلول شکر است. اگر مقدار شکر نسبت به آب کم باشد، محلول نمیتواند بلورهای قند را روی نخ ایجاد کند. برای تهیه نبات نخی بهتر است شکر را بهتدریج به آب جوش اضافه کنید تا جایی که محلول کاملاً اشباع شود و شکر بهخوبی در آب حل شود.
۲. نخ آمادهسازی نشده است
بلورهای نبات برای رشد به یک نقطه شروع نیاز دارند. اگر نخ را به همان حالت داخل محلول قرار دهید، احتمال تشکیل بلور کاهش پیدا میکند. بهتر است ابتدا نخ را کمی خیس کنید، سپس آن را به شکر آغشته کرده و اجازه دهید خشک شود. این دانههای شکر، هسته اولیه تشکیل بلور خواهند بود.
۳. جابهجا شدن ظرف در زمان تبلور
پس از قرار دادن نخ داخل محلول، ظرف باید در یک محل ثابت و بدون لرزش قرار بگیرد. تکان خوردن ظرف باعث میشود بلورهای در حال شکلگیری از نخ جدا شوند یا بهجای نخ، در کف ظرف تشکیل شوند.
۴. تغییرات دمای محیط
فرآیند تبلور به کاهش تدریجی دما نیاز دارد. اگر ظرف را در محیطی قرار دهید که دمای آن مرتب تغییر میکند یا در معرض نور مستقیم خورشید و جریان هوا باشد، احتمال تشکیل بلورهای کوچک یا نامنظم افزایش پیدا میکند. بهترین محیط، مکانی با دمای ثابت و بدون لرزش است.
۵. استفاده از آب دارای املاح زیاد
آب شهری در برخی مناطق املاح زیادی دارد که میتواند روی کیفیت تشکیل بلورها تأثیر بگذارد. استفاده از آب تصفیهشده یا آب جوشیده و خنکشده معمولاً نتیجه بهتری ایجاد میکند و باعث شفافتر شدن بلورها میشود.
۶. زمان کافی سپری نشده است
تشکیل بلورهای نبات فرآیندی زمانبر است. معمولاً بین ۷ تا ۱۰ روز طول میکشد تا نبات نخی آماده شود و در هوای خنک یا مرطوب ممکن است این زمان بیشتر نیز شود. بنابراین قبل از خارج کردن نخ، کمی صبور باشید.
نکته: اگر مشاهده کردید بلورها فقط در کف یا دیواره ظرف تشکیل شدهاند، میتوانید محلول را دوباره گرم کنید، کمی شکر به آن اضافه کنید و مراحل را با یک نخ جدید تکرار کنید.
بیشتر بخوانید: خواص چای سفید در طب سنتی
نکات مهم در تهیه نبات نخی
برای تهیه اصولی و حرفهای نبات نخی بهتر است نکاتی را در نظر داشته باشید. از جمله این نکات میتوان موارد زیر را نام برد:
در صورتی که مراحل فوق را انجام دادید؛ اما بلورهای نبات شکل نگرفتند، احتمالاً میزان شکر اولیه کم بوده است. میتوانید اندکی شکر به مقدار اولیه اضافه کنید و مراحل را دوباره تکرار کنید. توجه داشته باشید که اندازه بلورهای نبات بستگی به دمای محیط و شرایط سرد شدن محلول دارد. برای تهیه بلورهای درشت بهتر است یک محیط ایزوله برای نبات تهیه کنید که در آن کاهش دما به صورت تدریجی و به آرامی باشد. در صورتی که نبات در محیط عادی متبلور شود دچار نوسان دما خواهد شد و بلورهای ریزی تشکیل خواهد داد.
برای طعمدار کردن نبات میتوانید با توجه به سلیقه و ذائقه خود از مواد مختلفی استفاده کنید. متداولترین طعمدهندهای که برای نبات مورد استفاده قرار میگیرد زعفران است. بااینحال میتوانید از مواد دیگری مانند پودر زنجبیل، پودر دارچین، پودر هل و …… نیز استفاده کنید.
هر چه مقدار شکر بیشتر باشد احتمال به وجود آمدن بلورهای درشت بیشتر میشود. بااینحال توصیه میشود از اضافه کردن بیش از حد شکر نیز خودداری شود.
بیشتر بخوانید: طرز تهیه چای عراقی
سخن پایانی
نبات یکی از شیرینیهای محبوبی است که خوردن آن همراه با چایی به خصوص برای ایرانیان بسیار خوشایند است. نبات با طعم و رنگهای مختلف در بازار موجود است. با این حال شما میتوانید با سادهترین مواد و روش این شیرینی محبوب را در خانه تهیه کنید. با در دسترس داشتن حجم کمی از شکر و مواد طعم دهنده میتوانید مقدار زیادی نبات را برای مصرف چند ماه خود درست کنید. خوردن یک شاخه نبات همراه با چایی علاوه بر این که طعم بسیار خوبی دارد میتواند در درمان بسیاری از بیماریها نیز موثر باشد. در این مطلب طرز تهیه نبات نخی به طور کامل شرح داده شد.
